Omega-3 có giúp giảm khô mắt, mỏi mắt do dùng màn hình?

Bạn thường xuyên làm việc trước máy tính, lướt điện thoại nhiều giờ và cảm thấy khô mắt, mỏi mắt, nhìn mờ hoặc khó chịu quanh mí mắt? Đây là những triệu chứng khá phổ biến ở những người tiếp xúc với màn hình các thiết bị điện tử trong thời gian dài. 

Bên cạnh việc điều chỉnh thói quan sử dụng thiết bị điện tử, dinh dưỡng cũng là một yếu tố được quan tâm khi chăm sóc sức khỏe đôi mắt. Trong đó, Omega-3 đặc biệt là EPA (eicosapentaenoic acid) và DHA (docosahexaenoic acid) có nhiều trong dầu cá, đã được nghiên cứu về vai trò đối với màng phim nước mắt, tuyến Meibomius và sức khỏe bề mặt nhãn cầu. [1,2]

Vậy Omega-3 có thực sự tốt cho mắt? Dầu cá có giúp hỗ trợ tình trạng khô mắt và khó chịu ở mắt liên quan đến việc sử dụng màn hình? Hãy cùng tìm hiểu.

 

1. Vì sao dùng máy tính, điện thoại nhiều có thể khiến mắt khô và mỏi?

Khi tập trung nhìn màn hình, chúng ta thường có xu hướng chớp mắt ít hơn bình thường. Một số nghiên cứu cho thấy tần suất chớp mắt ít hơn bình thường. Một số nghiên cứu cho thấy tần suất chớp mắt có thể giảm đáng kể khi sử dụng máy tính hoặc thiết bị kỹ thuật số, làm giảm khả năng phân bổ đều lớp nước mắt trên bề mặt mắt.[3]

Theo báo cáo của Hiệp hội Màng phim nước mắt và bề mặt nhãn cầu (TFOS - Tear Film and Ocular Surface Society), hội chứng mỏi mắt do thiết bị kỹ thuật số (Digital Eye Strain) có thể bao gồm nhiều triệu chứng như: Khô mắt, mỏi mắt, nhìn mờ, cảm giác nóng rát hoặc khó chịu quanh mắt, khó tập trung khi nhìn gần.[4,5]

Ngoài việc chớp mắt ít hơn, môi trường điều hòa, độ ẩm thấp hoặc phải nhìn gần liên tục trong thời gian dài cũng có thể làm tăng cảm giác khô và khó chịu ở mắt.[6,7]

Vì vậy, chăm sóc mắt không chỉ dừng lại ở việc nghỉ ngơi mà còn cần kết hợp sử dụng màn hình hợp lý, duy trì độ ẩm môi trường phù hợp và bảo đảm cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho cơ thể.

2. Omega-3 có vai trò gì đối với sức khỏe mắt?

Omega-3 là nhóm axit béo thiết yếu, trong đó EPA và DHA là hai dạng được nghiên cứu nhiều nhất trong dầu cá.[8]

Đối với sức khỏe mắt, sự quan tâm đến omega-3 tập trung vào:[9-11]

• Màng phim nước mắt
• Tuyến Meibomian
• Bề mặt nhãn cầu
• Các cơ quan liên quan đến phản ứng viêm

Tuyến Meibomian tiết ra lớp lipid nằm ngoài cùng của màng phim nước mắt. Lớp lipid này giúp hạn chế sự bốc hơi nước mắt và duy trì độ ổn định của màng phim nước mắt.[10,11]

Ngoài ra:[8]

• DHA là một thành phần cấu trúc quan trọng của võng mạc.
• EPA và DHA tham gia cấu tạo màng tế bào và các quá trình sinh học trong cơ thể.

 

3. Nghiên cứu nói gì về Omega-3 và khô mắt?

Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm khi tìm hiểu dầu cá omega-3 cho sức khỏe mắt.

Một phân tích gộp công bố năm 2023, thực hiện dựa trên việc đánh giá 19 thử nghiệm phân nhóm ngẫu nhiên có đối chứng, bao gồm 4.246 bệnh nhân khô mắt, ghi nhận rằng nhóm sử dụng omega-3 có cải thiện có ý nghĩa thống kê ở nhiều chỉ số như:[1]

• Triệu chứng khô mắt 
• Thời gian vỡ màng phim nước mắt (TBUT)
• Nghiệm pháp Schirmer
• Độ thẩm thấu nước mắt

Phân tích này cũng cho thấy liều lượng omega-3 có thể mang lại lợi ích cho một số người mắc khô mắt, nhưng hiệu quả có thể khác nhau tùy từng nguyên nhân, đối tượng và chế độ sử dụng.[1,2]

4. Omega-3 có giúp giảm mỏi mắt khi dùng máy tính không?

Điều quan trọng cần hiểu là omrga-3 không phải là giải pháp tác động tức thời đối với tình trạng mỏi mắt do nhìn màn hình.

Một số nghiên cứu ghi nhận rằng việc bổ sung omega-3 có thể liên quan đến cải thiện triệu chứng khô mắt và một số chỉ số của màng phim nước mắt ở những người thường xuyên sử dụng màn hình thiết bị kỹ thuật số.[1,2]

Tuy nhiên:

• Tác dụng không xuất hiện ngay sau một vài ngày sử dụng.
• Hiệu quả có thể khác nhau giữa các cá nhân.
• Omega-3 không thay thế các biện pháp chăm sóc mắt cơ bản như nghỉ mắt, chớp mắt thường xuyên hoặc điều chỉnh môi trường làm việc.[3-7]

Vì vậy, nếu thường xuyên làm việc với màn hình, hãy xem omega-3 như một phần của chế độ chăm sóc sức khỏe tổng thể thay vì một giải pháp đơn lẻ.

5. Chọn dầu cá Omega-3 cho sức khỏe mắt: Nên quan tâm điều gì?

Khi tập trung nhìn màn hình, chúng ta thường có xu hướng chớp mắt ít hơn bình thường. Một số nghiên cứu cho thấy tần suất chớp mắt ít hơn bình thường. Một số nghiên cứu cho thấy tần suất chớp mắt có thể giảm đáng kể khi sử dụng máy tính hoặc thiết bị kỹ thuật số, làm giảm khả năng phân bổ đều lớp nước mắt trên bề mặt mắt.[3]

5.1 Hàm lượng omega-3, EPA và DHA trong mỗi viên

Không nên chỉ nhìn vào tổng lượng dầu cá trên nhãn.

Ví dụ, một sản phẩm ghi " 1.000 mg dầu cá" không có nghĩa là cung cấp 1.000 omega-3.

Điều quan trọng là kiểm tra riêng hàm lượng EPA và DHA để biết lượng omega-3 thực tế mà sản phẩm cung cấp. Những sản phẩm có hàm lượng omega-3 cô đặc hơn có thể giúp cung cấp nhiều EPA và DHA hơn trong mỗi viên.

5.2 Độ tinh khiết và chất lượng

Các cơ quan quản lý như Cục quản lý Sản phẩm trị liệu Úc (TGA - Therapeutic Goods Adminitration) có những yêu cầu nghiêm ngặt đối với dầu cá, bao gồm kiểm soát: [12]

• Kim loại nặng
• Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và chất ô nhiễm môi trường
• Tạp chất vô cơ, hữu cơ và chất độc
• Vi sinh vật

Kết luận

Omega-3, đặc biệt là EPA và DHA, đang được nghiên cứu rộng rãi về vai trò đối với sức khỏe bề mặt nhãn cầu và màng phim nước mắt. Một số bằng chứng cho thấy bổ sung Omega-3 có thể hỗ trợ các triệu chứng khô mắt và một số chỉ số liên quan đến màng phim nước mắt, nhưng hiệu quả có thể khác nhau ở mỗi người.

Nếu bạn thường xuyên làm việc với máy tính hoặc sử dụng điện thoại trong nhiều giờ, hãy bắt đầu từ những điều đơn giản: nghỉ mắt thường xuyên, chớp mắt đầy đủ, điều chỉnh vị trí màn hình, duy trì chế độ ăn cân bằng và bổ sung các dưỡng chất cần thiết khi phù hợp.

Và nếu lựa chọn dầu cá Omega-3, hãy quan tâm đến hàm lượng EPA + DHA, chất lượng, quy trình sản xuất và nguồn gốc sản phẩm.

Một thói quen nhỏ mỗi ngày có thể là một phần trong hành trình chăm sóc sức khỏe lâu dài.

Luôn đọc kỹ nhãn sản phẩm và sử dụng theo hướng dẫn.

Lưu ý: Bài viết chỉ cung cấp thông tin chung và không nhằm mục đích chẩn đoán, điều trị, chữa khỏi hoặc phòng ngừa bất kỳ bệnh lý nào. Thông tin trong bài viết không thay thế cho tư vấn y tế chuyên môn. Nếu bạn có vấn đề về mắt kéo dài hoặc nghiêm trọng, hãy tham khảo bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để được đánh giá và tư vấn phù hợp. Sản phẩm bổ sung không nên thay thế chế độ ăn uống cân bằng.

Tài liệu tham khảo

1. Wang WX, Ko ML. Efficacy of Omega-3 Intake in Managing Dry Eye Disease: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. J Clin Med. 2023;12(22):7026.
2. Giannaccare G, Pellegrini M, Sebastiani S, et al. Omega-3 fatty acids in the management of dry eye disease: An updated systematic review and meta-analysis. Acta Ophthalmol. 2022.
3. American Academy of Ophthalmology. Computers, Digital Devices, and Eye Strain. 2024. [aao.org]
4. Portello JK, Rosenfield M, Bababekova Y, et al. Computer-related visual symptoms in office workers. 2012.
5. Kaur K, Gurnani B, Nayak S, et al. Digital Eye Strain- A Comprehensive Review. Ophthalmol Ther. 2022.
6. American Optometric Association. The 20-20-20 Rule. [aoa.org]
7. Wei X, Yin H, Hu Y, Niu G, Wang H, Gao J. Dryness Response of the Ocular Surface With Use of Wearable Ventilation for Improving Air Quality and Comfort. Saf Health Work. 2026.
8. NIH Office of Dietary Supplements. Omega-3 Fatty Acids Fact Sheet for Health Professionals. [ods.od.nih.gov]
9. Craig JP, Nichols KK, Akpek EK, et al. TFOS DEWS II Definition and Classification Report.
10. Jones L, Downie LE, Korb D, et al. TFOS DEWS II Management and Therapy Report.
11. Bron AJ, de Paiva CS, Chauhan SK, et al. TFOS DEWS II Pathophysiology Report.
12. Therapeutic Goods Administration (TGA). Fish Oil - Natural Compositional Guideline. [tga.gov.au]
13. Omega Double High Strength, Blackmores Vietnam product information. [blackmores.com.vn]